آتش عشق است کاندر نی فتاد

 

آتش عشق است  کاندر نی  فتاد
جوشش عشق است کاندر می فتاد

نی سازی است بسیار کهن که در آثار نقاشی ایرانی در مجالس سماع نیز دیده می شود.تقریبادر تمامی نقاط ایران مورد استفاده دارد ودر واقع نوعی ساز محلی می باشد.به روش های مختلفی نواخته می شود،در بین نوازندگان محلی بیشتر به صورت "لبی" و در میان ردیف نوازان به شیوه "دندانی" .

نوازندگان محلی به دلیل اینکه ملودی های کوتاه وبا دامنه وسعت کم صدایی (حدود یک هنگام) را اجرا می کنند معمولا از صدا های دوم و سوم (اوج و غیث) کمتر استفاده نموده و بیشتر در محدوده صدای بم  نوازندگی می کنند.در این روش صدای تولید شده دورگه و کم حجم بوده و شفافیت کمتری دارد.

اما در روش "دندانی" صدای شفاف و مطلوبی تولید می شود و علاوه بر آن از صداهای اوج وغیث نیز می توان به راحتی استفاده کرد .به همین دلیل در موسیقی دستگاهی رواج پیدا کرده تا محدوده بیشتری را تحت پوشش قرار دهد.

نزدیکی صدای نی به صدای انسان و تاثیر گذاری عجیب این ساز بر گوش شنونده باعث شده تا در ادبیات ایران مورد توجه خاص قرار گیرد .

یکی از نوازندگان بنام قرن اخیر استاد حسن کسایی می باشند که ساز نی بدون اسم ایشان شنیده نشده است.آشنایی استاد کسایی با ساز نی از دوران نوجوانی بوده است.

پس از مدتی به محضر مهدی نوایی از نوازندگان شهیر و شاگرد نایب راه پیدا می کند و با توجه به پیشینه قبلی که در هنر آواز داشته اند تکنیک ها و ظرافت های نوازنگی را نزد این استاد به خوبی فرا می گیرند.

فعالیت های استاد کسایی چه در نوازندگی وچه در ارتقای کیفی ساز نی بر هیچ کس پوشیده نیست، اما آنچه که استاد را نسبت به سایر نی نوازان متمایز می کند شیوه نوازندگی ایشان است.درک بسیار عمیق از ردیف ایرانی و پیاده کردن آن روی ساز نی، جمله بندی های بسیار بجا و صحیح آوازی، بداهه نوازی فوق العاده استاد که مشخصه ویژه ایشان در نوازندگی است، اجرای ظربیها چه بصورت بداهه و چه بصورت قطعات ساخته شده در نهایت استادی،ایشان را به درجه بالایی در میان هنرمندان ایران رسانده است و به واقع لقب استادی درخور این هنرمند می باشد.

سبک نوازتدگی ایشان در ردیف بیشتر بر پایه جملات آوازی است.زیرا استاد دارای پیشینه آواز در دوران نوجوانی بوده و صدایی بسیار دلنشین و پخته داشتند و ردیف های آوازی را نزد اساتید بزرگ دوران خود،ادیب خوانساری،تاج،صبا و... فرا گرفته بودند.

یار همیشگی ایشان استاد جلیل شهناز ،نوازنده بی بدیل تار دوران معاصر بوده اند و آثاری را به همراه یکدیگر خلق کرده اند که شاهکار های موسیقی ایرانی است،خاصه هنر بداهه نوازی این دو استاد.

استاد حسن کسایی با خوانندگان بسیاری نوازندگی کرده از جمله تاج،ادیب،بنان،شجریان و...که در این آثار قدرت جمله پردازی آوازی در جواب های خوانندگان با حفظ استقلال ساز مشهود است و در واقع مرجع بزرگی برای هنرمندان موسیقی خواهد بود.استفاده بجا از جملات آوازی چه کوتاه و چه بلند،ضربی های به موقع در میان آواز و تحریرهای متنوع و صدایی بسیار شفاف و سرزنده فقط و فقط منحصر به نوازندگی استاد کسایی می باشد.

نفسی که از عمق وجود ایشان بر ساز بسیار ساده نی دمیده شده و صدایی ملکوتی که بر گوش جان شنوندگان مشتاق جاری میگردد هیچگاه از حافظه مردم ایران محو نخواهد شد.

یادش گرامی باد.

حسین حصاری دفتر موسیقی حوزه هنری خراسان شمالی