آموزش کارگاهی فیلمنامه نویسی (4) - محمد مهدی خالقی

آموزش کارگاهی فیلمنامه نویسی (4)

محمد مهدی خالقی

برخی ترفندهای داستانی در فیلمنامه:

بازگشت به گذشته:
فیلمنامه را کهنه و از مد افتاده می‌کند، مخصوصاً اگر روشی برای انتقال اطلاعات ضروری به تماشاگر باشد. این روش در صورتی مفید است که بار خود را به دوش کشد، داستان را به پیش براند و هیجان خاص خود را ایجاد کند. مانند این که داستانی از آغاز پرده دوم یا سوم شروع می‌شود و سریع به ابتدا باز گردانده می‌شود.

♦ در آژانس شیشه‌ای کل داستان طی یک فلاش بک که از اواسط داستان زده می‌شود، نقل می‌شود.

صدای راوی(naration ):

استفاده از این ترفند بسیار حساس است و باید بگونه‌ای بکار برده بشود که لطمه‌ای به ساختار تصویری فیلم وارد نکند. فقط نویسندگان حرفه‌ای مجاز به استفاده از این روشند.

♦ در آژانس شیشه‌ای استفاده ای مطلوب از این تکنیک شده است. از بهترین مثالهای خارجی در این مورد فیلمنامه الرساله (درایران محمد رسول الله) نوشته مصطفی عقاد است.

پرده برداری:

معرفی شخصیتها و نشان دادن خصوصیات باطنی آنهاست. بهترین روش برای پرده برداری روش تصویری است. پرده برداری به روش دیالوگهای نامحسوس به شرط رعایت ایجاز و زیبایی از روشهای دیگر است. مثلاً نشان دادن چند قاب عکس خانوادگی درون خانه بهتر از معرفی تک تک افراد خانواده بصورت دیالوگ یا نریشن است.

♦ شخصیت اصلی در حال ورود به موقعیتی خطرناک است، اگر تماشاگر آگاه باشد حس دلهره و اگر آگاه نباشد حس غافلگیری به او دست می‌دهد.

سکانس 31.(ارتفاع پست)
مالک پرده را می‌اندازد، مهماندار دستی به جیب خود می‌زند، نگاهی به شکاف جیبش، هفت تیری در مشت مهماندار، ترس و تردیدی در چهره مهماندار، او به سمت کابین خلبان می‌رود، در باز است.

در صفحه 32 همان اسلحه را در دستان علیرضا می‌بینیم :
... ناگهان قاسم اسلحه را روی گردن خود حس می‌کند، علیرضا اسلحه را در گردن او فشار داده است...

- تماشاگر غافلگیر می شود(سکانس13):
- قاسم: چی فرمودین
محافظ: اسلحه رو کجا گذاشتین
قاسم و نرگس به شدت جا خورده‌اند
قاسم: چی فرمودین
محافظ: اول اسلحه رو بدینش به من
قاسم: کدوم اسلحه
محافظ: همون اسباب بازی پسرتون
قاسم خنده‌اش می‌گیرد، نرگس هم...

طرح فرعی :

یک داستان جانبی است که همراه با داستان اصلی به پیش می‌رود و با آن رابطة تماتیک دارد. زمان شروع طرح فرعی ممکن است در هر نقطه‌ای از داستان باشد. این داستانهای فرعی گاهی پیش از گره گشایی داستان اصلی و گاهی همزمان با آن نتیجه می‌دهد.

♦ در فیلمنامه دیده‌بان، مقابله حسن آرپی‌جی‌زن با تانکها، یکی از داستانهای فرعی است که قبل از گره گشایی طرح و با شهادت حسن نتیجه می‌دهد.

در فیلمنامه ترانه طرح فرعی رابطه ترانه با دختران خیابانی، قبل از گره‌گشایی طرح اصلی و با ملاقات ترانه با مریم نتیجه می‌دهد.

تمرین6 : به طرح داستانی تمرین 5، یک داستان فرعی اضافه کنید و دوباره آنرا با استفاده از یکی از ترفندهای نویسندگی بازنویسی کنید.