استاد مرتضی ممیز ( پدر گرافیک نوین ایران )

 

استاد مرتضی ممیز ( پدر گرافیک نوین ایران ) :

او چهارم شهریور ‪ ۱۳۱۵متولد و در سال ‪ ۱۳۴۴در رشته نقاشی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد. ممیز تحصیلات خود را در ‪ ۱۹۶۸میلادی در مدرسه عالی هنرهای تزئینی پاریس رشته طراحی غرفه و ویترین و معماری داخلی ادامه داد و پس از بازگشت به ایران به فعالیت در زمینه تصویرسازی و گرافیک پرداخت.

 

در چهل و پنج سال گذشته مدیر هنری و گرافیک بسیاری از نشریات ادبی و فرهنگی معتبر ایران بوده و طراحی صحنه و لباس چهارده نمایش و دو فیلم سینمایی را انجام داده است. بسیاری از هنرمندان وهنردوستان نسل نو کشور ممیز رابه عنوان پدر گرافیک ایران می‌شناسند. تاثیر آثار ممیز در هنرمندان نسل بعد از خود، ایده‌های منحصر به فرد و تکنیک‌های زیادی که به واسطه فعالیت‌های او وارد عرصه گرافیک ایران شده است ، قابل انکار نیست.

 

تا این زمان(1348) مرتضی ممیز به غیر از طراحی گرافیک برای کتابها و پوسترها، تلاشی را تحت عنوان مدیرهنری در مجلاتی چون ایران آباد(39) کتاب و کیهان هفته(40و41)، فرهنگ(40) کاوش(42و43)، نگین(44) آغاز نمود. مجلاتی که نحوه و سبک کاری ممیز را در جامعه تثبیت و معرفی نموده است.

روی جلدها در نگین و فرهنگ و زندگی نمونه ی برخورد خلاق و گرافیکی با موضوعاتی چون مشاهیر و ادبا می باشد که اگر چاپ نامرغوب آن زمان را در دست پر خمیر ممیز، جذاب و حتی شاهکار بدانیم، کم بیجا نگفته ایم. در این دوره، صنعت چاپی که جای چندانی برای مانورِ تونالیته ها و رنگها ندارد با طراحی و شگردهای ممیز به دوره ای از کارهای خلاق و متفاوت بدل گردیده است و راه را برای ورود آثارِ آوانگارد در گرافیک می گشاید.

 

ممیز از بنیان‌گذاران انجمن صنفی گرافیک ایران،تاسیس رشته گرافیک در دانشکده‌های هنری ایران است. او سال‌ها در شرایط مختلف سیاسی کشور به فعالیت هنری خود ادامه داده و درتبدیل نهال نوپای گرافیک معاصر به درختی نیرومند موثر بوده است. تجربیات طراحی گرافیک از سال ۱۳۳۶ تاکنون طراحی صحنه و لباس از ۱۳۴۷ کارگردانی و طراحی سه فیلم کوتاه ۱- آنکه عمل کرد و آنکه خیال بافت ۱۳۵۰ ۲- یک نقطه سبز ۱۳۵۱ ۳- سیاه پرنده برای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ۱۳۵۲ فعالیت‌های هنری طراح گرافیک و مدیر هنری مجلات:

 
* ایران آباد(۱۳۳۹) * گفتگو(۱۳۳۷-۱۳۸۴)،
* کیهان هفته(۱۳۴۰-۱۳۴۱)، * مجله کاوش(۱۳۴۲- ۱۳۴۳)،
* نگین(۱۳۴۴)، * فرهنگ و زندگی(۱۳۴۸-۱۳۵۰)،
* رودکی(۱۳۵۰_۱۳۵۷)، * سینما(۱۳۵۳_۱۳۵۴)،
* کلک(۱۳۶۹_۱۳۸۴)، * نگاه نو(۱۳۷۰-۱۳۷۸)،
* شریف(۱۳۷۲-۱۳۸۰)، * پیام امروز(۱۳۷۳-۱۳۷۹)،
* زمان(۱۳۷۳-۱۳۷۹) و
* طراح صحنه و لباس چهارده نمایشنامه در تالارهای نمایش تهران
* طراح صحنه و لباس فیلم‌های ستارخان و طبیعت بی جان
* طراح نور نمایشنامه‌های بازگشتی نیست و دندون طلا و اطاق خصوصی فعالیت های دیگر بانی رشته گرافیک در دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران ۱۳۴۸ استاد رشته گرافیک دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران ۱۳۴۷ تاکنون رئیس انتخابی کمیته هنرهای تجسمی کمیسیون ملی یونسکو در تهران از ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۱ بانی و دبیر اجرایی بی ینال هنری گرافیک ۵۸، ۱۳۵۶ عضو انجمن بین المللی طراحان گرافیک از ۱۳۵۶
تاکنون رئیس هئیت مدیره انجمن گرافیک ایران فیلم شناسی طراحی و کارگردانی سه فیلم انیمیشن برای فستیوال فیلم‌های کودکان کانون پرورش فکری تهران در سال‌های ۵۲ـ‌۱۳۵۰ با عنوان های:
* آنکه عمل کرد و آنکه خیال بافت(۵۰)
* یک نقطهٔ سبز(۵۱)
* سیاه پرنده(۵۲) کتابشناسی
* طراحی، نقاشی در سه جلد (‌۱۳۵۱)
* Graphic Art in Iran (1353)
* طراحی تزیینی و نقشه کشی (‌۱۳۵۴)
* نشانه‌ها (نمونه کارهای شخصی) (‌۱۳۶۲)
* طراحی اعلان (‌۱۹۸۴) * تصویر و تصور (‌۱۳۶۸)
* طراحی روی جلد (‌۱۳۶۸)
* طراحی روی جلد (مجموعه آثار ) ،(1380)
* Morteza Momayez Works ، (1381)
* نشانه‌ها (جست و جو های مرتضی ممیز در طراحی نشانه) (‌۱۳84)
* نیم قرن کار (مجموعه آثار) (‌۱۳۸۳)
* تصویر سازیهای عالی در کتابهای مختلف نمایشگاه‌ها وی در طول فعالیت‌های هنری خود بیش از ۱۰ نمایشگاه اختصاصی و بیش از ۷۰ نمایشگاه گروهی در ایران و سایر کشورهای جهان برپا کرد و طراحی گرافیکی و تهیه پوستر برای صدها جلد کتاب و نشریات مختلف توسط او انجام گرفت.
مسوولیت ها
* مدیریت گروه گرافیک و عکاسی دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران،
* مدیریت و طراحی هنری جشنواره بین‌المللی فیلم تهران(۱۳۵۲-۱۳۵۶)
* ریاست هیات مدیره انجمن طراحان گرافیک،
* ریاست دوسالانه‌های گرافیک ششم، هفتم و هشتم،
* مشاور هنری کتابخانه و مرکز اسناد دانشگاه تهران
* ریاست کمیته ایرانی طراحان گرافیک دنیا (AGI) افتخارات و جایزه‌ها
* جایزه بهترین طراحی کتاب کودک سال‌های ۴۵ـ‌۱۳۴۲
* مدال رتبه اول دانشجوی ممتاز دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران (‌۱۳۴۴)
* برنده مدال طراحی نمایشگاه بین‌المللی طراحی ژوونیزی فرانسه (‌۱۹۶۶)
* دیپلم بی ینال پوستر ورشو (1972)
* دیپلم برای فیلم یک نقطه سبز ، فستیوال مسکو ، 1973
* طراح شاعر برای طراحی پوسترهای سینمایی فستیوال سینمایی کان (‌۱۹۷۵)
* جایزه فیلم برگزیده (( آنکه خیال بافت و آنکه عمل کرد )) جشنواره سینمایی بیروف ، 1354
* جایزه و مدال بهترین پوسترهای سینمایی جشنواره فجر تهران (‌۱۳۶۵، ۱۳۶۶ و ۱۳۶۹)
* جایزه بهترین آثار طراحی نشانه‌های دهه ۸۰ میلادی (‌۱۹۹۰)
* اثر برگزیده برای کلکسیون International Trademark Center بروکسل - بلژیک ،1991
* جایزهممتاز نمایشگاه طراحی امروز ایران (چشم انداز 79) موزه هنرهای معاصر تهران ، 1379 - 1380
* جایزه ویژه ایکوگرادا برای یک عمر تلاش حرفه ای ، 1382
* یادمان سومین همایش چهره های ماندگار ، 1382
* نشان عالی فرهنگ و هنر ، 1383

 

ممیز در سالهای پایانی عمر خویش با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌کرد و از ۲۳ آبان‌ماه ۱۳۸۴ برای تازه‌ترین دور شیمی‌درمانی، در بیمارستان آبان تهران بستری شده بود که چند روز بعد حالش رو به وخامت نهاد و سرانجام در سن ۶۹ سالگی روز شنبه پنجم آذر ماه ۱۳۸۴ برابر ۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ درگذشت. پیکر مرتضی ممیز، هفتم آذرماه، تشییع و در باغبان‌کلا، واقع در کردان کرج، به‌خاک سپرده شد.

روحش شاد ، یادش گرامی