تئاتر و مقاومت

تئاتر و مقاومت

تئاتر جنگ (یا آن گونه که ترجیح مى‌دهیم به کار ببریم: تئاتر مقاومت) بخشى از تئاتر مقاومت جهان است. در مقابل تئاتر ضد جنگ که در جایى به وجود مى‌آید که کشورى تجاوزگر و بعد، مغلوب باشد. به این دلیل است که معتقدم در ایران نمایشنامه ضد جنگ نداریم. چون نه مغلوب بوده‌ایم و نه متجاوز. در این حالت، بیان تلخى‌ها، متن را ضدجنگ نمى‌کند.

تئاتر مقاومت در جهان (از جمله در ایران) انسانى است، جهان شمول و سرشار از امید. این تئاتر از آن سرزمین‌هایى است که فرهنگ مقاومت در آنها نهادینه شده است. به این سبب است که ریشه نمایشنامه دفاع مقدس و در شکل عام، ادبیات دفاع مقدس را در ادبیات پارسى مى‌دانم و جداسازى آن را آن گونه که بیندیشیم پس از انقلاب اسلامى خلق شده، نادرست مى‌دانم. این ادبیات برگرفته از فرهنگ قومى است. فرهنگ هم که یکباره خلق نمى‌شود. این تئاتر (تئاتر مقاومت را مى‌گویم) از آن فرهنگ‌هایى است که روحیه پایدارى دارند و منتظر قضا و قدر نمى‌شوند و به جبر قائل نیستند. گیریم که دغدغه انسان‌ها از اضمحلال جهان( که همواره در تیررس تهدیدهاست) همیشگى بوده است.

اما آنان که در مقابل این تهدیدها ایستاده‌اند، تئاتر مقاومت دارند. همیشه هم دارند. پس از جنگ هم دارند تا تداعى‌گر حماسه‌ها، مانع تکرار فاجعه و آماده‌سازى نسل‌ بعد براى مقابله با فاجعه مشابه باشد. جنگى مشابه که اجتناب‌ناپذیر است چرا که انتظار پایان جنگ بیهوده است. چرا که تعارض تفکرات جهان‌بینى‌ها و حاکمیت‌ها همواره آتش جنگ را خواهد افروخت. جوهره موضوعى تئاتر مقاومت بیان تعارض حق و باطل است، نفى سلطه‌‌پذیرى است. اعتراض هم که مى‌کند (و با تسامح نام ضدجنگ بر آن مى‌نهیم) بر بسترى نوستالژیک حرکت مى‌کند.

آه و ناله از آنچه بود و آنچه باید باشد - و نیست - .

تئاتر مقاومت در جهان، احساسات و عواطف انسان را در موقعیت جنگ نشان مى‌دهد و این به معناى حاکمیت سانتى‌مانتالیسم بر تئاتر مقاومت نیست. تئاتر مقاومت احساسات را به گونه‌اى سازمان‌‌بندى مى‌کند که نوعى اندیشه را در خواننده به وجود مى‌آورد. تئاتر مقاومت، مقاومت را بخشى از ارزش‌هاى فراقومى و جهان شمول آدمیان مى‌پندارد.تئاتر دفاع مقدس جنگ 8 ساله ایران و عراق، زیر شاخه‌اى از ادبیات مقاومت فرهنگ ایرانى است و جلوتر که برویم، بخشى است از تئاتر مقاومت در جهان. گیریم که در جهان‌بینی، بر بنیاد ارزش‌هاى دینی- به مفهوم اسلامى آن - حرکت مى‌کند.

تئاتر مقاومت در جهان، حماسى است و در کنار تئاتر ضد جنگ (که تراژیک است)؛ مى‌کوشند از تهدیدها، انسان‌ را برحذر دارند.

عبدالحمید ریاحی-روزنامه رسالت-شماره 6282
گردآوری : واحد آموزش و پژوهش حوزه هنری خراسان شمالی