حسن روشان نویسنده و منتقد ادبی

 

حسن روشان کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی ، شاعر ، نویسنده و منتقد ادبی .

آثار منتشر شده : گزاره های ناگزیر ، حدیث ما و نخلستان ، جنگل جدال قیچی اعداد بود و مه ، موسیقی شعر شاملویی ، چیکسای( منظومه کرمانجی ) ، در برگزاری همایش های ادبی و جلسات شعری با حوزه هنری خراسان شمالی همکاری داشتم .

تیرماه 1390 در واحد ادبی حوزه هنری استان همایش ادبی خرداد را با محوریت مناسبت های خرداد ماه برگزار کردیم که در حوزه شعر و داستان و در دو مقطع راهنمایی و دبیرستان بین دانش آموزان برگزار گردید که با استقبال بی نظیری مواجه شد .

• با توجه به نوپا بودن حوزه هنری استان، حرکت و فعالیت های حوزه را چگونه ارزیابی می کنید ؟
روند حرکت حوزه هنری خراسان شمالی با وجود نوپا بودن آن ، خوب و هدفمند و در راستای اهداف حوزه و سیاست های فرهنگی ، هنری کشور و با محوریت تأکید بر ادبیات و هنر خلاق و متعهد بوده است . حوزه هنری استان در این مدت با بهره گیری از چهره های متعهد و متخصص استان در حوزه های متفاوت هنری توانسته است در راستای شناسایی و کشف شکار استعدادهای جوان حرکت سازنده ای داشته باشد، که البته کشف به تنهایی کافی نیست .

اینکه بتوانیم به گونه ای عمل کنیم که این استعداد ها حوزه هنری را ترک نکنند و بتوانند و بخواهند که فعالیت های هنری خود را با محوریت حوزه پیگیر شوند و فضا را برای رشد و تعالی هنر خویش مساعد و مناسب ببینند ، بسیار مهم است .

• به نظر شما وظیفه حوزه هنری چیست ؟
در حقیقت حوزه هنری در پی آن است تا بر هنر متعهد و تفکر انقلاب اسلامی ، شکل و عینیت ببخشد و این تفکر را در قالب هنر به روز برساند و به جامعه ی مخاطب خویش عرضه نماید که حقیقتأ در این راستا تا حدود زیادی موفق عمل کرده است و امروز شاهد هستیم که بسیاری از چهره های مطرح کشوری در حوزه های مختلف هنر پایگاه اولیه شان حوزه هنری بوده است و دوران رشد و بالندگی شان را در حوزه هنری گذرانده اند . پس بی هیچ شک در تمام سالهای پس از انقلاب حوزه هنری در متن جامعه هنری کشور بوده استو به آن فضا و جهت داده است .

• پیشنهادتون در مورد حوزه هنری ؟ 
حوزه هنری اگر خود را متولی هنر متعهد اسلامی می داند باید بتواند و کما اینکه تا حدودی نیز توانسته است تولید نظریه کند . نظریه هنر انقلابی و اسلامی و متعهد را ارائه نماید . و این نظریه با ید مبنای فکری و زیبایی  شناسی داشته باشد ، باید بتواند با انعطاف پذیری طیف های مختلف را در کنار هم فراهم آورد . در کنار محتواگرایی فرم را از دست ندهد ، تعریف مدونی از هنر اسلامی و دینی ارائه دهد و در این تعریف جامعیت را مد نظر بگیرد . هنوز در بسیاری از تعاریف دچار سلیقه های شخصی هستیم ، از تعریف تا مصداق گاه فاصله زیادی است که باید تعاریفمان به گونه ای باشد که قابل ارائه و مصداق سازی ، تولید و بازتولید باشد .

• برای اینکه بتوان همواره حضوری مستمر داشت ، چه باید کرد ؟
اگر امروز حوزه هنری بر اساس تعاریف فکری سی سال پیش حرکت کند بدون شک طیف وسیعی از مخاطب را کنار می زند . باید بتواند به شناسایی نسل های مختلف انقلاب و علایق و سلایق و ضرورت های هر نسل توجه کند و بر اساس آن به تعریف و تدوین تئوری ها ، نظریه ها و تعیین شاخصه ها و راهکار ها بپردازد . دغدغه ها و زاویه دید هر نسل با نسل دیگر متفاوت و متغیر است و حوزه باید آیینه تمام نمای این گوناگونی ها و تنوع ایده ها و روشها باشد ، زیرا پتانسیل این امر در حوزه هنری وجود دارد . باید بتواند این جریان ها را مدیریت کند و اینها ممکن نمی شوند مگر در اتاق فکرهای خلاق ، منعطف ، نو و فاقد تعصب های بی پایه .

• تعریف شما از هنر متعهد چیست ؟
وقتی از هنر متعهد حرف می زنیم سخن از هنری است که بتواند به روح هنر متعهد باشد ، به خودش ، به جان پاک و بی آلایش خودش متعهد باشد . هنری که ابزار نباشد ، خودش هدف باشد . هدفش در درون خودش باشد نه در بیرونش .

غایت و نهایتش خلق زیبایی باشد، زبایی انسانی – الهی که با روح زلال انسان در ستیز نباشد . هنر متعهد به این معنا نیست که حالا باید هنر دغدغه های سیاسی و فکری و هنری عده ای خاص و یا جریانی خاص را دنبال کند و یا در پی القاد و ارضای آنها باشد ، بلکه هنری است که بتواند مرزهای زمان را بشکند .

شخصیت خودش را فدای اشخاص نکند،تولید فکر کند تولید زیبایی ، به جهان خودش فراتر از نکاهی کلیشه ای بنگرد ، نگاهش ابزاری نباشد .هر کلمه ای که به عنوان یک صفت یا یک مضاف الیه همراه هنر بیاید یک قید است ، یک بند است  ، محدود کردن هنر است و مرز بندی کردن هنر است . ترسیم یک فضا است برای پرواز هنر . گرفتن حس رهایی است از هنر . به زعم من هنر متعهد در هر جامعه ای به گونه ای تعریف می شود خصوصأ در جوامع ایدئولوژیست .

تعریف تعهد در هر مرام نسبی می شود و در هر جغرافیا تعریفی بر آن تحمیل می شود اما هنر متعهد در تعریف متعالی خودش یعنی هنر متعهد به خودش نه به دیگران ، یعنی هنری که در خدمت خلق زیبایی است با آن نگاه متعالی و الهی و انسانی .

امروز کارکرد هنر متفاوت از گذشته است . هنر ما در گذشته به عنوان مثال با اخلاق ، حکمت ، سیاست ، نجوم ، فلسفه ، تعلیم و همه چیز را بر دوش می کشید . امروز هنر می خواهد از زیر این بار ها شانه خالی کند و مال خود کند . به ذات خودش برگردد اما همان وظیفه ای که تا به حال انجام داده ، وظیفه اش نبوده است .در طی قرون متمادی نگاه مخاطب را به گونه ای بار آورده که حالا از او همان انتظارات را دارد و شکل جدیدش را به سختی می پذیرد و در مقابلش مقاومت می کند . باید نگاه ها را نسبت به هنر تغییر داد ، باید مخاطب به این درک برسد که آنچه که تا کنون در بیشتر اوقات به نام هنر دریافت کرده هنر نبوده است و آنچه تا کنون در بسیاری مواقع هنر به آن متعهد بوده ، تعهدی از سر اجبار بوده است .