نوروز از دیدگاه اسلام

 

نوروز از دیدگاه اسلام

 خاستگاه جشن‌ها و آیین‌‌های ایرانی، با پدیده‌های کیهانی و طبیعی و همچنین با ویژگی‌های اقلیمی و زیست‌بومی، پیوندی ژرف و شگرف دارد.

از جمله جشن های ایرانی که ریشه در طبیعت دارند، جشن نوروز است. نوروز ایرانیان که در آغاز فصل بهار جشن گرفته می‌شود، پیام آور نو شدگی سال و آمدن گرما و مرگ زمستان و رویش دوبارۀ طبیعت، و زمان خروج انسان از عالم خمودگی و پیوستن به طبیعت و شروع به حیات اجتماعی دوباره در جامعه است. نوروز، سمبل تحول و تغییر و دگرگونی است. علاوه بر این که طبیعت بی‌جان، جانی تازه می‌گیرد، ایرانیان نیز با خانه تکانی و پوشیدن لباس نو و دیگر آداب و رسومات این عید سعی می‌کنند به استقبال این تحول بروند. بدون شک این تحول به سمت نیکویی و بهتر شدن است و به همین جهت است که بزرگداشت این روز از اهمیت خاصی برخوردار است.

پس از ورود اسلام به ایران، اسلام نه تنها با عید نوروز مخالفت نکرد بلکه آن را گرامی خواند و از آن به عنوان یک عید مقدس یاد کرد. 

در خصوص نوروز و نکو داشت آن در اسلام، احادیث و روایات بسیاری از پیامبر(ع) و امامان(ص) موجود می باشد. گزیده اى از احادیث در شان و عظمت نوروز:

 

- به على(ع) هدیه نوروزى عطا شد، فرمود: این (هدیه) چیست؟  گفتند: یا امیرالمومنین (هدیه) روز نوروز است پس على(ع) فرمود: «هر روز را براى ما نوروز بسازید». (1)

- برای پیامبر خدا، سینی‌ای حلوا (شیرینی) هدیه آورده‌اند. حضرت پرسید: «این چیست؟». گفتند: امروز، نوروز است؛ عید بزرگ پارسیان. حضرت، از آن حلوا خوردند و باقی را در میان اصحاب، تقسیم کردند و فرمودند: «کاش هر روز برای ما نوروز بود!». (2)

- از امام علی نقل شده است که به آن حضرت فالوده هدیه دادند، فرمود: به چه مناسبت است؟ گفتند: به مناسبت روز نوروز، فرمود: «اگر قدر بدانید پس هر روزى نوروز است».(3)

روایات دیگرى هم در این خصوص وجود دارد که نشان مى دهد در آن زمان بسیارى از مردم به خدمت على(ع) هدیه نوروزى مى برده اند و آن حضرت قبول مى فرمودند. هدیه ها غالبا عبارت بودند از شکر، فالوده، سمنو و گاه لباس هاى گران بهاى زرباف که در ظرف هایى از نقره مى گذاشتند و به خدمت آن حضرت مى بردند.

- از معلی بن خنیس روایت شده است که گوید: در روز نوروز بر امام صادق (ع) وارد شدم. 

امام پرسید: اى معلى آیا این روز را مى‏شناسى؟

گفتم: نه. ولى روزیست که ایرانیان از آن تجلیل مى کنند و در آن به همدیگر تبریک گفته و دعاى خیر مى کنند.

فرمود: سوگند به خدای کعبه که این، رمزی دیرینه دارد و برایت روشن می‌سازم تا آگاه گردی. گفتم: سرورم؛ آموختن این امر از شما برایم بهتر از اینست که مردگان زنده شوند و دشمنانم بمیرند.

فرمود: «اى معلى روز نوروز همان روزیست که خداوند در آن از بندگانش عهد گرفت که او را عبادت کنند و هیچ چیزى را شریک او ندانند و این که به رسولان و انبیا و اولیایش ایمان بیاورند و آن اولین روزیست که خورشید در آن طلوع کرده، و بادهاى باردار کننده در آن وزیده است و گل ها و شکوفه هاى زمین آفریده شده است. و آن روزیست که کشتى نوح(ع) به کوه جودى قرار گرفته. و آن روزى است که در آن قومى که از ترس مرگ از خانه هاى خود خارج شدند و آنها هزارها نفر بودند پس خداوند آنها را می میراند و سپس آن ها را در این روز زنده کرد. و آن روزیست که جبرئیل بر پیامبر(ص) نازل گردید. و آن همان روزیست که ابراهیم(ع) بت هاى قوم خود را شکست. و آن همان روزیست که رسول خدا امیرالمومنین على(ع) را بر دوش خود سوار کرد تا بت هاى قریش را از بالاى خانه خدا به پائین انداخت و آن ها را خرد کرد.»(4)

- معلى بن خنیس از امام صادق(ع) نقل مى کند که فرمود:

«همانا نوروز، همان روزى است که پیامبر(ص) براى على(ع) در غدیر خم از مردم عهد گرفت پس مردم اقرار کردند به ولایت پس خوشا به حال کسى که به عهد خود ثابت قدم ماند و واى به حال کسى که آن را شکست.

و آن همان روزى است که رسول خدا(ص) على(ع) را به سوى وادى جن روانه کرد پس از آن ها عهد و پیمان گرفت.

و آن همان روزى است که على(ع) در آن روز بر اهل نهروان غالب شد و ذوالثدیه را کشت.

و آن همان روزى است که قائم ما اهل بیت و صاحب امر ظاهر خواهد شد و خداوند او را به دجال غلبه مى دهد، پس آن حضرت دجال را بر کناسه کوفه به دار مى کشد. و هیچ نوروزى نیست مگر آن که ما در آن انتظار فرج را داریم، براى این که نوروز از ایام ماست، ایرانیان آن را حفظ کرده اند، و شما(عرب ها) آن را ضایع کرده‏اید.

پس پیامبرى از پیامبران بنى اسرائیل از خداوند خواست که زنده کند قومى را که از ترس مرگ از خانه هایشان بیرون رفتند و آنها هزاران نفر بودند و خداوند همه آنها را بمیراند. پس خداوند به آن پیامبر وحى کرد که در گورهاى آن ها آب بریزید، پس ریختن آب به آنها در همین روز بود پس زنده شدند و حال این که سى هزار نفر بودند پس آب ریختن در روز نوروز سنت قدیمى گردید، اما هیچ کس علت آن را نمى داند مگر راسخان در علم و آن اولین روز از سال ایرانیان است.» (5)

- معلى بن خنیس از آقا امام صادق(ع) درباره نوروز روایت کرد فرمود: «هر وقت نوروز شد، پس غسل کن، و پاکیزه ترین لباسهایت را بپوش و خوش بو کن خود را با بهترین عطرهایت و آن روز را روزه بدار.» (6)

1- من لا یحضره الفقیه: ج‏3، ص 300

2- آثار الباقیه، ابوریحان بیرونی، مترجم: اکبر داناسرشت، ص325

3- دعائم الاسلام: ج‏2، ص 326

4- عوالى اللئالى: ج‏3، ص 41 - بحارالانوار: ج‏56، ص 116 - وسائل الشیعه: ج‏5، ص 288

5- المهذب: ج 1، صص 195 – 196

6- مصباح المتهجد: ص 591، وسائل الشیعه: ج‏5، ص 288