آموزش کارگاهی فیلمنامه نویسی (5) / محمد مهدی خالقی

آموزش کارگاهی فیلمنامه نویسی (5) / محمد مهدی خالقی

مکانیسمهای ساخته‌شدن شخصیت

یادداشت: وقتی شخصیت در روند داستان قرار گرفت، ماهیت خود را برای تماشاگر رو می‌کند. این افشا بهتر است تدریجی و طی حوادث مهم و تأثیر گذار و یا صحنه‌های ماندگار باشد

شخصیت:
مکانیسمهای ساخته‌شدن شخصیت :
نیاز :آنچه شخصیت در طول فیلمنامه می‌خواهد بدست آورد.

♦ دراز کرخه تا راین، سعید نیاز دارد که چشمانش خوب شود و به سلامتی برسد تا بتواند همسر و فرزند تازه متولد شده‌اش را ببیند.

تغییر :شخصیتهای شما در طول فیلمنامه دچار تغییراتی می‌شوند.

♦ در از کرخه تا راین، سعید از یک نابینا به یک جانباز شیمیایی دچار سرطان خون تغییر می‌یابد.
لیلی از یک ایرانی غربی شده و بدون حجاب به یک زن با حجاب و خواهان اصالتهای ایرانی تغییر می‌کند.

برخی شخصیتها هم دچار تغییر محسوسی نمی‌شوند و از ابتدا تا انتها یک روند ثابت را حفظ می‌کنند.

♦ نوذر و اصغر دراز کرخه تاراین از ابتدا تا انتها تغییر خاصی نمی‌کنند.

دیدگاه :هر شخصیت دیدگاهی منحصر به فرد دارد که ممکن است در طول فیلمنامه تغییر کند یا تغییر نکند.

♦ لیلی در از کرخه تاراین دیدگاهی ضد جنگ دارد.

آندریاس مردی خانواده دوست است.

نوذر، ناامید و سرخورده از برخوردهای اجتماعی است و...

شیوه برخورد : نوع برخورد هر شخصیت با اتفاقات می‌تواند به شما کمک کند که به شخصیتهایتان بعد ببخشید.

♦ در فیلمنامه بچه‌های آسمان برخورد علی با گم شدن کفشها با برخورد زهرا متفاوت است. یا برخورد علی و پدرش با بالا شهریها متفاوت است.

سکانس 52 :
...مجدداً به راه می‌افتند وبه در خانه‌ای دیگر می‌رسند. پدر با تردید زنگ آیفون خانه را به صدا در‌می‌آورد. صدای آیفوی بگوش می‌رسد.

صدای مرد بله ؟
پدر(باتردید) سلام علیکم
صدای مرد سلام، بفرمائید
پدر خیلی ممنون
صدای مرد شما کی هستین آقا؟
پدر والا اسم من کریمه....
صدای مرد کریم! با کی کار دارین آقا؟
پدر مجدداً خود را می‌بازد. اما قبل از اینکه پدر به حرف بیاید، علی سریعاً پاسخ می‌دهد.
علی آقا ما باغبون هستیم، شاخه‌های درختهارو کوتاه می‌کنیم،خاک باغچه‌رو درست می‌کنیم سمپاشی می‌‌کنیم.
صدای مرد نه بابا جون نمی‌خواهیم.
صدای آیفون قطع می‌شود. پدر لحظه‌ای با تحسین به علی خیره می‌شود. لبخندی بر چهره معصومانه پدر نقش می‌بندد.
علی نیز با تبسّم پدر را جواب می‌دهد، هر دو می‌خندند.
پدر ماشاءالله شما ... خیلی بلدی!

مراحل خلق شخصیت :
شخصیتها از سه جنبه قابل بررسی‌اند،این جنبه هارا باید به زنگینامه ای که درموردهر شخصیت می نویسیم اضافه کنیم:

جسمانی :
جنس، سن، وزن، قد، رنگ پوست، رنگ چشم، رنگ مو،رنگ محاسن، شکل ظاهری کلی (خوش سیما، زشت، ژولیده،تمیزو...) سلامتی، هر نوع مشخصه طبیعی، تکیه کلام و...

اجتماعی :
پسزمینه طبقاتی (پایین، متوسط، بالا)، زندگی خانوادگی (رابطه با والدین، آیا زنده‌اند، خواهر و برادر و رابطه به آنها) شغل، روابط اجتماعی- سیاسی، شرایط خصوصی زندگی (ازدواج، فرزندان)، نژاد، ملیت، اعتقادات مذهبی، نظرات سیاسی، عبادات، سرگرمیهاو...

روانی :
معیارهای اخلاقی(ارزشها، اصول هنری و ....)،عبادات، فعال، بلند همت، عجزها، ناتوانیها، مزاج (خوشبین، بی‌خیال و....)، عقده‌ها (وسواس، چاپلوسی، دمدمی مزاج)، برون گرا، درون گرا، متعادل، ضریب هوشی عادت، روابط جنسی و ...

در مورد هر شخصیت باید سه جنبه گفته شده را با تحقیق کامل بدست آورد و در مورد آن زندگینامه نوشت. برای خلق یک شخصیت چند بعدی، عمیق و باور پذیر باید مراحلی را طی کرد.

افشای شخصیت :
بر ملا کردن بخشهایی پنهان از زندگی (خصوصاً گذشته) شخصیت که به کار فیلمنامه می‌خورد، وقتی شخصیت در روند داستان قرار گرفت، ماهیت خود را برای تماشاگر رو می‌کند. این افشا بهتر است تدریجی و طی حوادث مهم و تأثیر گذار و یا صحنه‌های ماندگار باشد. راههای دیگری نیز برای این کار وجود دارد از قبیل گفتگو، نریشن و...

♦ فیلمنامه بچه‌های آسمان، سکانس12
زهرا برمی‌خیزد و به سمت سماور می‌رود. استکانی داخل سینی می‌گذارد و چای برای پدر می‌ریزد و سپس به سمت پدر می‌رود و سینی چای را در کنار پدر قرار می‌دهد. خود نیز همانجا می‌نشیند. و مشغول جمع کردن قندهایی که به اطراف پخش شده می‌شود. پدر دست از قند شکستن بر می‌دارد و خطاب به زهرا می‌گوید:

پدر دست شما درد نکنه بابا. من با اینکه از صبح تا غروب تو شرکت
اینهمه چای می‌دم، ولی چایی تو خونه، اونم از دست زهرا خانم یه مزه دیگه می‌ده.

شناسنامه شخصیت:
مراحل زندگی شخصیت از لحظه تولد تا شروع داستان فیلمنامه را در بر می‌گیرد. می‌توانیم زندگینامه را به صورت اول شخص و یا سوم شخص مفرد بنویسیم. باید در این مرحله هم تحقیق را به کار اضافه کنیم.

تمرین7: برای شخصیتهایی که درتمرین 6 به دست آورده اید، زندگینامه مفصلی بنویسید.برای این کارمی توانید با شخصیتهای مشابهی مصاحبه کنید.