هادی روشن ضمیر

 

نقاشیخط های هنرمندان ایرانی از اصلی ترین آثاری است که در حراج های بین المللی طرفدار دارد

متولد 10 شهریور 1351 از شهرستان بجنورد است در 13 سالگی خوشنویسی سنتی را فرا گرفت و از سال 70 نیز در تهران زیر نظر اساتید به نامی چون شیرازی و امیرخانی خوشنویسی را جدی تر دنبال کرد و به دنبال آن از انجمن خوشنویسان درجه ممتازی را دریافت کرد.

او از اوایل دهه 80 به هنر نقاشیخط علاقمند و به این هنر روی آورد. تاکنون نیز 16 گالری انفرادی در کشور برگزار کرده است که می توان به گالری سعد آباد، شمس، ساربان و پردیس ملت اشاره کرد.

فعالیت های هنری این هنرمند بجنوردی محدود به داخل کشور نشده است و علاوه بر نمایشگاه های داخلی تاکنون دو نمایشگاه بین المللی در سال های 2006 و 2012 در جاکارتای اندونزی و قطر برگزار کرده است که به اعتقاد خودش نقاشیخط های هنرمندان ایرانی از اصلی ترین آثاری است که در حراج های بین المللی با قیمت های بالا طرفدار دارد.

برگزاری ورک شاپ دو روزه نقاشیخط حوزه هنری خراسان شمالی که به همت دفتر هنرهای تجسمی ویژه علاقمندان و هنرمندان به این هنر و با حضور هادی روشن ضمیر استاد برجسته نقاشیخط  کشور برگزار شده است ما را بر آن داشت تا با این هنرمند بجنوردی گفت و گویی داشته باشیم.

آقای روشن ضمیر نقاشیخط به دنبال بیان چیه چیزی است؟
نقاشیخط به دنبال قرائت فضای جدیدی از فضای هندسی خوشنویسی است در واقع نقاشیخط اجرای یک تابلوی نقاشی با استفاده از فرم های خوشنویسی است.نقاشیخط می تواند این قابلیت را برای خوشنویسی ایجاد کند که بدون توجه به مطلب و پیوستگی محتوا و با استفاده از فرم و رنگ،  دریچه ای جدید را پیش روی مخاطب قرار دهد.

پس در نقاشیخط واژه ها برای خوانده شدن نوشته نمی شوند؟
بله در تابلوهای نقاشیخط واژه ها برای خوانده شدن نوشته نمی شوند بلکه نقاشیخط به دنبال نوآوری در شمایل کلمه ها است و در این راستا است که ما در تابلوهای نقاشی از بخشی از کلمه های بریده شده و درهم استفاده می کنیم که چینش این حروف نشان دهنده قابلیت های است که ما در هنر خوشنویسی داریم.

با این توضیحات ، تعریفی که شما از نقاشیخط دارید چیست؟
اگر بخواهیم نقاشیخط را تعریف کنیم می توانیم بگوییم که ما برخود نقاشانه ای با هندسه خوشنویسی داشته ایم. یا می توانیم بگوییم استفاده از ظرفیت های ترکیب بندی خوشنویسی در خطوط مختلف با استفاده از رنگ ها و فرم ها بر پهنه بوم یک نوع نقاشیخط است.

بیشتر در چه سبکی کار می کنید؟ موضوعات آثار شما چه بوده است؟
انتخاب سبک در حین تولید اثر مشخص می شود به عبارتی " تو پای به راه بنه دیگر هیچ مپرس / خود راه گوید که چون باید رفت" در واقع مسیر تولید اثر است که برای ما تعیین می کند در چه سبکی کار کنیم.مثلا کارهای که من در نمایشگاه پردیس ملت داشتم بیشتر بر مدار اسماء حسنی استوار بود و یکی از دلایلی که موجب تولید اثر با موضوعات اسماء حسنی بود عدم توجه به پیوستگی مطلب و استفاده از کلمات مختلف برای تشکیل فرم و بیان مشترک اسماء الهی از لحاظ محتوایی به دور از تعصبات اعتقاداتی و سیاسی بود در واقع سعی کردم با کلمات مختلفی که محتوای اسماء الهی را دارند تابلوهای نقاشیخطم را خلق کنم و یا در یکی از گالری هایم در سال 88 با کلمه عشق چه به صورت حروف متصل شده و یا جدا از هم عشق را در تابلوهایم خلق کردم که در پس هر تابلوی نقاشیخط عشق می شود چرایی عشق را جست و جو کرد.

چقدر تلاش کرده اید که آثار شما متفاوت تر از دیگران باشند؟
همیشه سعی کرده ام در مسیر کاری ام با استفاده از مواد مختلفی که کمتر استفاده شده است تابلوهای نقاشیخطم را خلق کنم مثلا در استفاده از ورق های طلا و نقره سعی داشته ام فضایی شخصی و متفاوت تر از دیگران برای خودم داشته باشم گرچه شاید هنرمندان دیگری از ورق های طلا و نقره بهره برده باشند اما من سعی کرده ام متفاوت تر از بقیه هنرمندان آثارم را خلق کنم.همچنین هنرمند نقاشیخط باید بداند که برای خلق نقاشیخط محدودیت مواد مصرفی نداریم.

از دهه 80 به بعد که حرفه ای تر این هنر را دنبال کردید،حمایت هایی نیز از سوی نهاد های حمایتی صورت گرفته است؟
ببنید کار هنری همانند عاشقی کردن است! روزهای اول کار مهم است که نظر معشوق در مورد شما چیست؟ و این سوال پیش می آید که این کنش ها واکنش ها و تقابل ها چه نتیجه ای دارد. اما وقتی که جلوتر می روی این هنرمند است که فقط عاشقی می کند بدون این که جوابی بگیرد.وقتی به این مرحله رسیدید خیلی نیاز به حمایت و تشویق پیدا نمی کنید در واقع این راه است که به شما می گوید چه باید کرد.

پس شما بیشتر عاشقی کرده اید؟
با خنده! بله در واقع وقتی که هنرمند عاشق کارش باشد فضایی ایجاد می کند که از آن لذت ببرد و بتواند آثارش را خلق کند.در واقع چیزی بالاتر از انگیزه شخصی و دغدغه یک هنرمند نمی تواند به پیشرفت هنرمند کمک کند اما در کنار انگیزه شخصی هنرمندان نهاد های هنری که متولی هنر هستند نیز باید بستر هایی برای حمایت از هنرمندان فراهم کنند و این حمایت ها نیز نباید درخرید آثار محدود شود بلکه برگزاری جشنواره ها و ورک شاپ های هنری در تقویت انگیزه هنری هنرمندان موثر است.

آقای روشن ضمیر، در خاتمه وضعیت نقاشیخط در کشور را چگونه می بینید؟
اگر بخواهیم به وضعیت خوشنویسی و بعد به وضعیت نقاشیخط که از دهه 40 پا به عرصه وجود گذاشته است اشاره کنیم باید برگردیم به دوره صفویه. در این دوره هنر نگارگری و خوشنویسی رشد فوق العاده ای داشته است و یکی از دلایل آن، حمایت هایی است که دولت آن زمان و سلاطین علاقمند به این هنر داشته است اما جلوتر که می رویم شاهد افول شدید در دوره پهلوی اول به خاطر شرایط جنگ جهانی اول و مشکلات داخلی هستیم همچنین هیج حمایتی نیز از این هنر نمی بینیم اما با انقلاب اسلامی ایران به خاطر محدودیت هایی که در دوران پهلوی بوده است این هنر دوباره اوج می گیرد و امروز می توانیم ادعا کنیم که خوشنویسی در طلایی ترین دورانش به سر می برد البته این نکته نیز نباید فراموش شود که اگر حمایت ها ادامه نداشته باشد این اقیانوس به مرداب تبدیل می شود.

با این توضیحات نقاشیخط هم در دوران طلایی اش به سر می برد؟
ببنید یکی از شاخصه هایی که نقاشیخط دارد و آن را از خوشنویی متمایز کرده است برخورد نقاشانه و استفاده از مواد مصرفی مختلف در تولید اثر است در واقع ما در هنر خوشنویسی به واسطه محتوایی ادبی که در کلمه ها می بینیم جدا از فرم و شکل حروف می توانیم پیامی را منتقل کنیم اما در حال حاضر در نقاشیخط محتوای آثار تولیدی هنرمندان ما پیامی را منتقل نمی کند و این انتقال پیام طی سال های اخیر خیلی نازل شده است در واقع چیزی که بیننده در نگاه اول با تماشای یک تابلو نقاشیخط مشاهده می کند محتوا نیست بلکه ترکیب بندی، رنگ و تکنیک های اجرایی و قدرتی هنرمند است.