نقش موسیقی و موسیقی دانان در دوران دفاع مقدس

-------------------------------------------------------
نقش موسیقی و موسیقی دانان در دوران دفاع مقدس

جنگ بین ایران و عراق یقینا یکی از صحنه های بارز دفاع پورشور ملتی بوده که بواسطه تحمیل شدن این نبرد نابرابر تمامی هویت خود را در آن به میدان آورده است. نبردی نه کلاسیک بلکه یکباره با هجومی نامردانه به ملتی که هنوز در تب و تاب انقلابی عظیم است.

هویت فرهنگی ایرانیان برجسته ترین عنصر شناخته شده آن هاست. زیرا دارای روح تعهد بوده و این ویژگی که برخاسته از هویت دینی آنهاست ،آنان را ملتی معرفی می کند که از خاک و ناموس خود به شیوه ای دیگرگون دفاع کنند.

در آن شرایط ، موسیقی دانان این مملکت نیز مانند هر فرد مسئول دیگری در دفاع از کیان خود  احساس وظیفه می کردند و می خواستند سهمی در این دفاع داشته باشند.

آهنگ سازان بزرگی مانند همایون رحیمیان و محمد بیگلری پور و دیگر آهنگسازان ارکستر سمفونیک شروع به ساختن نغماتی برای خوانندگان جوان آن زمان نمودند. از جمله محمد گلریز ، اسفندیار قره باغی و صادق آهنگران و دیگر خوانندگان .

موسیقی ایرانی ریشه ای کهن دارد و هنرمندان گذشته این میراث را در قالب تعزیه به دست ما رسانده اند و چون گوش مردم به این نوع موسیقی آشنایی و انس دارد ،اغلب آهنگسازان و خوانندگان آثار خود را در این فرم اجرا نموده اند. شهر خون ، ای شهیدان به خون غلطان خوزستان درود،ای لشکر صاحب زمان و ... را می توان از این نوع موسیقی دانست.

نوع دیگری از موسیقی را که می توان نام برد آثار آهنگسازان حرفه ای با تنظیم برای ارکسترهای بزرگ است. البته ساختار موسیقیایی این آثار در قالب ارکستر نظامی بود .

باید یاد آور  شد هنرمندان نواحی نیز در هر منطقه ای دست به ساختن موسیقی های حماسی می زدند.

موسیقی حماسی نیز سابقه ای بس کهن دارد و هنرمندان پیشین ایرانی از آن نوع موسیقی به درستی استفاده می نمودند.

اگر در منطقه خراسان شمالی بررسی کنیم می بینیم هنرمندان بزرگی مانند سهراب محمدی،عیسی قلی پور ،آنامراد رستگاری و دیگران نغمات بسیار زیبایی را در این قالب ساخته اند و جالب تر اینکه اشعار آنها را نیز خود سروده اند.

ارکستر سمفونیک بعد ازانقلاب دچار مشکلات زیادی از جمله کمبود بودجه و ترک اعضای آن شده بود به همت گروهی از نوازندگان ایرانی تبدیل شد به ارکستر بزرگ انقلاب . کار اصلی این ارکستر اجرا و ضبط سرودهای حماسی و انقلابی بود. استدیوی صدا و سیما مهمترین مکان ضبط این آثار بود و هنرمندان جوانی که اکثرا تحصیلات آکادمیک داشتند با این ارکستر همکاری نمودند.

هوشنگ کامکار،کامبیز روشن روان ،فریدون شهبازیان، مجید انتظامی، مجتبی میرزاده، محمد میرزمانی و بسیاری دیگر همکاری زیادی با این ارکستر داشتند.

جالب تر اینکه درست در همان اوایل جنگ اعضای ارکستر سمفونیک به جبهه می رفتند و بصورت مستقیم برای رزمندگان برنامه اجرا می نمودند.

آثار ماندگاری که از این آهنگسازان برجا مانده نمونه های بسیار فاخری است که نشان از قدرت آهنگسازان آن و نمود روح حماسی و تعهد در میان انان است.

آهنگ "شهیدان خدایی" ساخته هوشنگ کامکار که توسط حشمت سنجری اجرا و ضبط شد.

"ای لشکر صاحب زمان " با تنظیم حشمت سنجری. "شهادت هم سنگر" ساخته محمد میرزمانی.

"نی نوا" ساخته حسین علیزاده.خنیاگران خون ساخته کامبیز روشن روان."آب زنید راه را" ساخته حسن ریاحی."بسیج" به آهنگسازی مهیار فیروزبخت و تنظیم میرزمانی ."طلیعه سحر" ساخته پرویز منصوری و بسیاری دیگر از نغمات که گاه توسط هنرمندان گمنام ساخته می شد.

اگر شرایط جنگ تحمیلی را به دوره های مختلف تقسیم کنیم در می یابیم که در دوران اولیه آمیانی و پایانی آن شرایط خاصی جریان داشته که بر روحیه آهنگسازان تاثیر بارزی داشته است.گاه غلبه روحیه شهادت بر پیروزی.گاه خشم و حمله بر دشمن وگاه عطوفت و ترحم. اما هیچوقت روحیه سلحشوری و جوانمردی در مسیر جنگجویی به خود نمی گیرد و این امتیاز روحیه انسانی از ویژگی های بارز هنر و هنرمند ایرانی است.   

یاد و نامشان پاینده.
حسین حصاری